เจ้าของแบรนด์หลายคนรู้สึกว่าโรงงานตั้งราคาไม่สมเหตุผล เพราะสั่ง 100 ใบราคาต่อใบ 180 บาท แต่สั่ง 1,000 ใบเหลือ 95 บาท ทั้งที่กล่องหน้าตาเหมือนกันเป๊ะ บทความนี้จะแยกโครงสร้างต้นทุนออกมาให้เห็นว่าเงินหายไปไหน แล้วคุณจะรู้ว่าจุดไหนต่อรองได้ จุดไหนต่อรองไม่ได้
ต้นทุนของกล่องแบ่งเป็นสองชนิดเท่านั้น
ต้นทุนคงที่ จ่ายครั้งเดียวต่อการผลิตหนึ่งรอบ ไม่ว่าจะผลิตกี่ใบ
ต้นทุนผันแปร จ่ายต่อใบ เพิ่มขึ้นตามจำนวน
ราคาต่อใบที่คุณเห็นในใบเสนอราคา คือ (ต้นทุนคงที่ ÷ จำนวนที่สั่ง) + ต้นทุนผันแปรต่อใบ + กำไร สูตรนี้อธิบายทุกอย่างในบทความนี้
ต้นทุนคงที่มีอะไรบ้าง
1. ค่าบล็อกไดคัท
บล็อกไดคัทคือแม่พิมพ์ที่มีใบมีดฝังบนแผ่นไม้ ตัดกระดาษเป็นรูปทรงตามแบบของคุณ ต้องทำใหม่ทุกครั้งที่ขนาดหรือรูปทรงเปลี่ยน ใช้ซ้ำได้หลายพันครั้งถ้าเก็บดี ดูขั้นตอนที่ งานไดคัท
2. ค่าบล็อกฟอยล์และบล็อกปั๊มนูน
เป็นบล็อกโลหะแยกต่างหากจากบล็อกไดคัท ถ้ากล่องมีทั้งฟอยล์และปั๊มนูนคนละตำแหน่ง อาจต้องทำสองบล็อก ราคาขึ้นกับพื้นที่และความละเอียดของลาย
3. ค่าเพลทพิมพ์
งานพิมพ์ออฟเซ็ตต้องทำเพลทแยกต่อหนึ่งสี พิมพ์ 4 สีคือ 4 เพลท ถ้ามีสี Pantone เพิ่มอีกหนึ่งสี ก็เป็น 5 เพลท นี่คือเหตุผลว่าทำไมการลดจำนวนสีจึงลดต้นทุนคงที่ทันที
4. ค่าตั้งเครื่องและกระดาษที่เสียระหว่างปรับสี
ข้อที่คนไม่รู้มากที่สุด ก่อนจะได้แผ่นที่สีตรง ช่างต้องพิมพ์ทิ้งไปจำนวนหนึ่งเพื่อปรับหมึกและแรงกด กระดาษที่เสียตรงนี้เป็นจำนวนเท่ากันไม่ว่าจะสั่ง 100 หรือ 5,000 ใบ และเวลาที่ช่างใช้ปรับก็เท่ากัน
5. ค่าออกแบบและทำ dieline
ถ้าคุณไม่มีไฟล์พร้อมผลิต โรงงานต้องขึ้นแบบให้ ค่านี้จ่ายครั้งเดียวเช่นกัน ดูว่าต้องเตรียมอะไรบ้างที่ ไฟล์อะไรต้องส่งให้โรงงาน
ตัวอย่างการหารต้นทุนคงที่ให้เห็นภาพ
สมมติงานหนึ่งมีต้นทุนคงที่รวมทั้งหมด 12,000 บาท และมีต้นทุนผันแปรต่อใบ 60 บาท
- 50 ใบ — ต้นทุนคงที่ต่อใบ: 240 บาท · ต้นทุนผันแปรต่อใบ: 60 บาท · รวมต่อใบ: 300 บาท
- 100 ใบ — ต้นทุนคงที่ต่อใบ: 120 บาท · ต้นทุนผันแปรต่อใบ: 60 บาท · รวมต่อใบ: 180 บาท
- 300 ใบ — ต้นทุนคงที่ต่อใบ: 40 บาท · ต้นทุนผันแปรต่อใบ: 60 บาท · รวมต่อใบ: 100 บาท
- 500 ใบ — ต้นทุนคงที่ต่อใบ: 24 บาท · ต้นทุนผันแปรต่อใบ: 60 บาท · รวมต่อใบ: 84 บาท
- 1,000 ใบ — ต้นทุนคงที่ต่อใบ: 12 บาท · ต้นทุนผันแปรต่อใบ: 60 บาท · รวมต่อใบ: 72 บาท
- 3,000 ใบ — ต้นทุนคงที่ต่อใบ: 4 บาท · ต้นทุนผันแปรต่อใบ: 60 บาท · รวมต่อใบ: 64 บาท
ตัวเลขเป็นตัวอย่างเพื่ออธิบายกลไก ไม่ใช่ราคาจริง แต่สิ่งที่ตารางนี้บอกชัดคือ
- จาก 50 ไป 300 ใบ ราคาต่อใบลดลง 200 บาท
- จาก 1,000 ไป 3,000 ใบ ราคาต่อใบลดลงแค่ 8 บาท
- ราคาต่อใบไม่มีทางต่ำกว่า 60 บาท ไม่ว่าจะสั่งกี่ใบ เพราะนั่นคือพื้นต้นทุนผันแปร
ข้อสรุปที่ใช้ได้จริงคือ การสั่งเพิ่มจากหลักพันเป็นหลักหมื่นเพื่อ "ให้ถูกลง" มักไม่คุ้มกับเงินจมและพื้นที่เก็บ อ่านวิธีหาจุดที่คุ้มจริงที่ สั่งผลิตกล่องกี่ใบถึงคุ้ม
ต้นทุนผันแปรมีอะไร และทำไมลดยาก
- กระดาษ ราคาตามพื้นที่และแกรม เป็นก้อนใหญ่ที่สุด
- หมึกและกาว สัดส่วนไม่มากแต่คงที่ต่อใบ
- แรงงานประกอบ กล่องจั่วปังประกอบด้วยมือ เวลาต่อใบเท่าเดิมเสมอ ไม่ว่าจะทำ 100 หรือ 10,000 ใบ นี่คือเหตุผลที่กล่องจั่วปังไม่มีทางถูกเท่ากล่องพับที่เครื่องทำเองได้ทั้งหมด
- ฟอยล์และวัสดุโครงใน คิดตามพื้นที่ต่อใบ
เพราะแรงงานอยู่ในกลุ่มผันแปร การเลือกโครงสร้างที่ประกอบง่ายกว่าจึงเป็นวิธีลดต้นทุนที่ได้ผลทุกจำนวน ต่างจากการลดจำนวนสีซึ่งช่วยเฉพาะตอนสั่งน้อย
7 วิธีลดต้นทุนคงที่เมื่อต้องสั่งจำนวนน้อย
- ใช้ขนาดที่มีบล็อกอยู่แล้ว ถามโรงงานว่ามีบล็อกขนาดใกล้เคียงไหม แล้วปรับสินค้าหรือระยะเผื่อให้เข้ากับบล็อกนั้น ประหยัดค่าบล็อกทั้งก้อน
- ลดจำนวนสีพิมพ์ พิมพ์ 1–2 สีบนกระดาษสีให้ผลลัพธ์ที่ดูแพงได้ และลดเพลทลงครึ่งหนึ่ง
- ตัดฟอยล์ออกในล็อตแรก แล้วเพิ่มในล็อตที่สองเมื่อยอดขายนิ่ง
- รวมงานหลาย SKU ในรอบพิมพ์เดียว ถ้ากล่องขนาดเดียวกัน ใช้บล็อกร่วมกันได้ ดู กล่องหนึ่งแบบใช้กับหลาย SKU
- เก็บบล็อกไว้สั่งซ้ำ การสั่งซ้ำแบบเดิมถูกกว่ามาก เพราะไม่ต้องจ่ายค่าบล็อกอีก อย่าเปลี่ยนขนาดโดยไม่จำเป็น
- ใช้สติกเกอร์แทนการพิมพ์รายละเอียดที่เปลี่ยนบ่อย เช่น วันหมดอายุ รุ่น หรือกลิ่น พิมพ์กล่องเปล่าครั้งเดียวจำนวนมาก
- เลือกโครงสร้างที่ประกอบง่าย ฝาครอบใช้แรงงานน้อยกว่าลิ้นชักและแม่เหล็ก ดู เปรียบเทียบสามโครงสร้าง
แล้วงานจำนวนน้อยจริง ๆ ทำได้ไหม
ทำได้ และเป็นเรื่องปกติสำหรับงาน กล่อง PR และ Influencer Kit ที่บางแคมเปญเริ่มที่ 50 ชิ้น สิ่งที่ต้องยอมรับคือราคาต่อใบจะสูง แต่ถ้าเป้าหมายคือการสร้างภาพจำในสื่อ ต้นทุนต่อใบไม่ใช่ตัวชี้วัดที่ถูกต้อง ต้นทุนต่อการเข้าถึงต่างหากที่ควรดู
สรุป
ราคาต่อใบที่แพงตอนสั่งน้อยไม่ใช่การบวกกำไรเกิน แต่คือค่าบล็อก ค่าเพลท และค่าตั้งเครื่องที่ถูกหารด้วยจำนวนน้อย เมื่อเข้าใจกลไกนี้แล้ว คุณจะเจรจาได้ตรงจุดว่าอยากลดตรงไหน
BrandBoxMaker แยกค่าบล็อกและค่า setup ออกจากราคาต่อใบให้เห็นชัดในใบเสนอราคา เพื่อให้คุณเทียบข้ามจำนวนได้เอง ขอราคาได้ที่ หน้าติดต่อ หรือ LINE @brandboxmaker